Numer 3(100) 2019

Wersją podstawową (referencyjną) czasopisma jest wersja papierowa.

Miesiąc wydania: wrzesień 2019
Numer: 3(100)

Spis treści:

Artykuły i rozprawyPrzepisy PrawneOrzeczenia i GlosySprawozdania

  • Beata Mrozowska-Bartkiewicz (radca prawny), Aldona Wnęk (radca prawny) 
    Reżim prawny outsourcingu ubezpieczeniowego
  • Dr Bartosz Kucharski
    Cywilnoprawne konsekwencje niedostosowania przez dystrybutora produktu ubezpieczeniowego do wymagań i potrzeb klienta
  • Marta Brajczewska, dr Aleksander Raczyński 
    Uwarunkowania prawne działalności komercyjnej towarzystw ubezpieczeń wzajemnych
  • Dawid Rogoziński
    Zabezpieczenie wierzytelności banku w drodze ubezpieczenia ryzyk działalności kredytowej a realizacja regresu ubezpieczeniowego
  • Dr hab. Małgorzata Serwach
    Obligation of Insurance Broker as Insurance Distributor

Dorota Walerjan
Obowiązek raportowania schematów podatkowych (MDR) – wybrane problemy

  • Beata Mrozowska-Bartkiewicz
    Nowelizacja kodeksu postępowania cywilnego

  • Jacek Reps
    Przegląd orzecznictwa sądowego z zakresu ubezpieczeń gospodarczych

  • Człowiek…a jednak!
    XXII Kongres Brokerów Ubezpieczeniowych i Reasekuracyjnych, Mikołajki, 29–31 maja 2019 r. – Zofia Pawlak-Borsuk 
  • Dystrybucja ubezpieczeń w obliczu zmian regulacyjnych i technologicznych. Konferencja naukowa z okazji 25-lecia
    „Prawa Asekuracyjnego”, Warszawa, 12 czerwca 2019 r. – Dawid Rogoziński 
  • Ubezpieczenia wobec wyzwań XXI wieku. XIII Międzynarodowa Konferencja Naukowa, Rydzyna, 20–22 maja 2019 r. –
    Magdalena Chmielowiec-Lewczuk

Streszczenia artykułów: English Polski

Beata Mrozowska-Bartkiewicz, Aldona Wnęk
Reżim prawny outsourcingu ubezpieczeniowego
Na podstawie dyrektywy Wypłacalność II wprowadzono do systemu prawa ubezpieczeniowego szczegółowe zasady powierzania przez zakłady ubezpieczeń i reasekuracji zewnętrznym wykonawcom czynności własnych, w tym wymogi dotyczące treści umów na podstawie których wykonywane są powierzone czynności (umowy outsourcingowe). Zakłady ubezpieczeń, będące instytucjami zaufania publicznego, powinny swoje zadania realizować w sposób prawidłowy i bezpieczny dla klientów. Dlatego wymogi dotyczące outsourcingu określonych czynności i funkcji stanowią istotny element systemu zarządzania zakładem ubezpieczeń. Outsourcing ubezpieczeniowy podlega obowiązkom informacyjnym oraz jest nadzorowany przez Komisję Nadzoru Finansowego (KNF).
W artykule omówiono przepisy prawne określające podstawowe zasady prowadzenia outsourcingu przez zakłady ubezpieczeń i reasekuracji, w tym zasady ustalania polityki wewnętrznej oraz realizacji obowiązków informacyjnych, ze zwróceniem szczególnej uwagi na outsourcing określonych czynności i funkcji wchodzących w zakres systemu zarządzania. Przedstawiono wymogi dotyczące umów outsourcingowych, stawiane zakładom ubezpieczeń przez przepisy zarówno wspólnotowe, jak i polskie. Odpowiednie ukształtowanie praw i obowiązków stron umowy powinno zapewnić w szczególności  zgodność z przepisami prawa  oraz możliwość sprawowania faktycznego nadzoru nad wykonywaniem usługi przez przedsiębiorcę. Co ważne – KNF uzyskała uprawnienie do wykonywania czynności kontrolnych także w podmiocie wykonującym powierzone czynności.

Słowa kluczowe: outsourcing ubezpieczeniowy sub-outsourcing polityka wewnętrzna nadzór ubezpieczeniowy obowiązki informacyjne zakładów ubezpieczeń system zarządzania zakładem ubezpieczeń i reasekuracji czynności ubezpieczeniowe

Bartosz Kucharski
Cywilnoprawne konsekwencje niedostosowania przez dystrybutora produktu ubezpieczeniowego do wymagań i potrzeb klienta
Niedostosowanie produktu ubezpieczeniowego przez dystrybutora do wymagań i potrzeb klienta jedynie w określonych sytuacjach prowadzić może do nieważności postanowień umowy ubezpieczenia lub być naprawione przez interpretację postanowień umowy ubezpieczenia na korzyść klienta. Zasadniczy środek ochrony klienta stanowić będzie zwykle odpowiedzialność odszkodowawcza dystrybutora. Odpowiedzialność ta, co do zasady, jest odpowiedzialnością ex contractu opartą na domniemaniu winy. Wywodzić ją należy co do brokerów z umowy brokerskiej, zaś w odniesieniu do pozostałych dystrybutorów z przepisów ustawy o dystrybucji ubezpieczeń. Za agentów zależnych zakłady ubezpieczeń odpowiadają ex delicto na zasadzie ryzyka. Klient może, co do zasady, domagać się pełnego odszkodowania zgodnie z teorią różnicy. W wielu przypadkach jednak odpowiedzialność dystrybutora będzie ograniczona do wartości nadpłaconej składki.

Słowa kluczowe: dystrybucja ubezpieczeń dystrybutor ubezpieczeń, broker ubezpieczeniowy agent ubezpieczeniowy produkt ubezpieczeniowyodpowiedzialność odszkodowawczaochrona klienta usług ubezpieczeniowych

Marta Brajczewska, Aleksander Raczyński
Uwarunkowania prawne działalności komercyjnej towarzystw ubezpieczeń wzajemnych
Artykuł stanowi próbę omówienia regulacji prawnej dotyczącej działalności komercyjnej towarzystw ubezpieczeń wzajemnych (TUW) zawartej w ustawie o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, ustawie o rachunkowości oraz rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie szczególnych zasad rachunkowości zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji. Autorzy wyjaśniają pojęcie działalności komercyjnej TUW, podobnie jak i dominującej w TUW zasady wzajemności. Zasadniczą część artykułu stanowi próba wykładni art. 111 ust. 3 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, z którego wynika, że składki od osób niebędących członkami TUW nie mogą stanowić więcej niż 10% składki przypisanej brutto towarzystwa. Zdaniem autorów, kluczowego znaczenia nabierają w tym kontekście szczegółowo omówione zasady przypisu składek przewidziane w rozporządzeniu w sprawie szczególnych zasad rachunkowości zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji. W publikacji zawarto także rozważania dotyczące skutków przekroczenia limitu przewidzianego w art. 111 ust. 3 u.d.u.r. oraz rozliczenia zysku z działalności komercyjnej.

Słowa kluczowe: towarzystwo ubezpieczeń wzajemnych TUW działalność komercyjna zasada wzajemności składki od osób niebędących członkami TUW limit dotyczący działalności komercyjnej skutki przekroczenia limitu co do działalności komercyjnej

Dawid Rogoziński
Zabezpieczenie wierzytelności banku w drodze ubezpieczenia ryzyk działalności kredytowej a realizacja regresu ubezpieczeniowego
W artykule zaprezentowano specyfikę ubezpieczeń ryzyk bezpośrednio związanych z kredytowaniem. Dynamiczny rozwój współpracy bankowo-ubezpieczeniowej zaowocował bowiem nie tylko popularyzacją znanych już na rynku rodzajów ubezpieczeń, ale także wytworzeniem i bezpośrednim powiązaniem z czynnościami bankowymi nowych typów ubezpieczeń, obejmujących ryzyka tradycyjnie nietransferowane na zakłady ubezpieczeń. Dalsze uwagi odnoszą się do funkcji regresu ubezpieczeniowego w stosunkach z udziałem banku. Sednem rozważań jest jednak konfrontacja wyników tych analiz ze zjawiskiem kierowania roszczeń regresowych wobec podmiotów faktycznie, finalnie obciążonych kosztem ubezpieczenia (kredytobiorców). Ocenie normatywnej poddane zostały praktyczne rozwiązania przyjęte przez instytucje kredytowe – traktowanie ubezpieczeń ryzyk kredytowych jako metod zabezpieczenia spłaty kredytu, a w efekcie przenoszenia na kredytobiorcę ciężaru składki z tytułu tych ubezpieczeń.

Słowa kluczowe: bancassurance ubezpieczenie spłaty kredytu ubezpieczenie niskiego wkładu własnego ubezpieczenie pomostowe

Małgorzata Serwach
Obowiązki brokera ubezpieczeniowego jako dystrybutora ubezpieczeń (artykuł w języku angielskim)
Ustawa o dystrybucji ubezpieczeń wprowadziła do prawa polskiego szereg nowych pojęć oraz ustanowiła wiele nowych obowiązków ustawowych. W szczególności wprowadziła definicję dystrybucji ubezpieczeń oraz dystrybutora ubezpieczeń.
Tematem artykułu są obowiązki ustawowe nałożone na brokerów ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych jako na dystrybutora ubezpieczeń. Autorka wskazuje, że obowiązki ustawowe można podzielić według różnych kryteriów, największe znaczenie w praktyce ubezpieczeniowej maja jednak obowiązki brokera wobec swojego klienta. Autorka omawia zatem obowiązek zbadania potrzeb i wymagań klienta, opracowania rekomendacji brokerskiej, przekazania karty produktu lub jej opracowania w sytuacji, gdy broker jest jego twórcą. Analizuje obowiązek ujawnienia charakteru
(a niekiedy także wysokości) wynagrodzenia brokerskiego oraz przekazania informacji o sposobie i trybie rozpatrywania reklamacji (tzw. polityka reklamacyjna).
Analiza obowiązków ustawowych nałożonych na brokera ubezpieczeniowego prowadzi do wniosku, że podstawowym celem jest ochrona klienta oraz zabezpieczenie jego interesów. Istnieje jednak obawa, że część z nich będzie traktowana jako obowiązki formalne, które muszą być spełnione, aby uniknąć odpowiedzialności prawnej. Obowiązek lojalności wobec klienta może być ponadto wyinterpretowany z obowiązku zachowania dobrej wiary oraz dochowania należytej staranności.

Słowa kluczowe: dystrybucja ubezpieczeń broker ubezpieczeniowy broker reasekuracyjny obowiązki ustawowe dystrybutora ubezpieczeńkarta produktu polityka reklamacyjna kurtaż brokerski

Dorota Walerjan
Obowiązek raportowania schematów podatkowych (MDR) – wybrane problemy
Artykuł dotyczy zagadnień związanych z wprowadzeniem do polskiego systemu prawnego przepisów dotyczących obowiązkowego ujawniania i zasad raportowania schematów podatkowych (Mandatory Disclosure Rulet – MDR). Ze względu na wieloaspektowość i poziom złożoności nowych przepisów, w artykule skupiono się na tych aspektach, które mają największe znaczenie dla działalności prowadzonej na rynku ubezpieczeń.
Wbrew potocznemu rozumieniu pojęcia schematu podatkowego, obowiązki informacyjne w ramach MDR obejmują zarówno transakcje i operacje związane z optymalizacją podatkową, jak i porady czy działania o charakterze standardowym, jeżeli spełniają one ustawowe warunki. Szerokie jest także grono podmiotów odpowiedzialnych za realizację obowiązków MDR: poza podmiotem „korzystającym” ze schematu, obowiązki te mogą dotyczyć niemal każdego, kto angażuje się zawodowo w jego opracowanie, organizowanie lub wdrażanie.
Pierwsze miesiące obowiązywania nowych przepisów pokazują, że zarówno ich wykładnia, jak i stosowanie są nie tylko czasochłonne, ale przede wszystkim obarczone istotnymi ryzykami. Źródłem tych ryzyk są, po pierwsze – wyjątkowo niejasne i skomplikowane przepisy, a po wtóre –względy praktyczne, związane z możliwością dokonania błędnej interpretacji faktów lub wadliwych ocen w sytuacji posiadania przez uczestników ograniczonej wiedzy lub doświadczenia. Ryzyka te mają kluczowe znaczenie z uwagi na fakt, że nieprawidłowe stosowanie przepisów o MDR może skutkować sankcjami karnoskarbowymi dla osób odpowiedzialnych za ich wdrażanie.

Słowa kluczowe: MDR schemat podatkowy optymalizacja podatkowa korzyść podatkowa odpowiedzialność karnoskarbowa

Translation of Summaries into English– Anna Tulińska

Beata Mrozowska – Bartkiewicz, Aldona Wnęk
Legal Regime of Insurance Outsourcing
Following the Solvency II Directive, the detailed rules for delegating own activities to external providers by insurance and reinsurance undertakings have been introduced into the insurance law regime, including the requirements regarding the contents of agreements under which the outsourced services are provided (outsourcing contracts). As institutions of public trust, insurance undertakings should perform their functions properly and safely for customers. Hence, the requirements for outsourcing certain activities and functions constitute an important element of the insurance company management system. Insurance outsourcing is subject to disclosure obligations, and is supervised by the Polish Financial Supervision Authority (KNF).
The article discusses legal provisions specifying the basic outsourcing rules for insurance and reinsurance undertakings, including the principles for the development of internal policy and the fulfillment of disclosure requirements, with special emphasis on the outsourcing of certain activities and functions of the management system. Moreover, it also presents the requirements for outsourcing contracts which are imposed on insurance undertakings both by EU and Polish legislation. An appropriate formulation of the rights and obligations of the parties to the contract should ensure, in particular, both compliance with the law and the effective services supervision. More importantly, the KNF has been authorized to perform inspection activities in respect of entities providing outsourced services.

Keywords: insurance outsourcing sub-outsourcing internal policy insurance supervision disclosure obligations of insurance undertakings insurance and reinsurance company management system insurance activities

Bartosz Kucharski
Civil Law Consequences of the Non-Adjustment of an Insurance Product by the Distributor to the Demands and Needs of a Customer
According to the author, only in certain situations may the non-adjustment of insurance products to the demands and needs of the customer lead to the invalidity of insurance contract terms, or be remedied by the interpretation thereof in favour of the customer. Thus, the basic legal remedy which can be used by the customer in such case is to claim damages from the distributor. As a rule, distributors assume contractual liability based on the presumption of fault: in the case of brokers arising from brokerage contract, and in case of other distributors from obligations specified in the provisions of the Insurance Distribution Act. Insurers bear tortious non-fault liability for the activities of their dependent agents. Basically, clients may claim full damages according to the so called “difference theory”. In many cases however the damages will be restricted to the value of the overpaid insurance premium.
Keywords: insurance distribution insurance distributor insurance broker insurance agentinsurance product liability in damages protection of customer of insurance services.

Marta Brajczewska, Aleksander Raczyński
Legal Conditions for Commercial Activity of Mutual Insurance Companies
This article aims at discussing a legal regulation relating to commercial activities of mutual insurance companies which is provided for in the Insurance and Reinsurance Activity Act, Accounting Act and the Regulation of the Minister of Finance on Specific Accounting Principles of Insurance and Reinsurance Companies. It explains the concept of commercial activity of mutual insurance company, as well as the dominant principle of mutuality. A fundamental part of the article is an attempt to interpret Article 111 paragraph 3 of the Insurance and Reinsurance Act, under which premiums from non-members of the mutual insurance company cannot constitute more than 10% (ten percent) of the gross premiums written. According to the authors, the rules for collecting premiums provided for in the Regulation on Specific Accounting Principles of Insurance and Reinsurance Companies, which are thoroughly discussed herein, are of key importance in this respect. In addition, the article also explores the effects of exceeding the limit provided for in Article 111 paragraph 3 of the Insurance and Reinsurance Activity Act, as well as the issue of settling the commercial profits.
Keywords: mutual insurance company commercial activity mutual insurance company principle of mutuality premiums from non-members of the mutual insurance company limit on commercial activity  effects of exceeding the limit in commercial activity

Dawid Rogoziński
Securing Bank Claims by means of Credit Risk Insurance versus Insurance Recourse
This article examines the specific nature of the insurance of risks directly related to lending.The dynamic development of cooperation between banking and insurance industries has resulted not only in a greater popularity of the coverages already existing on the market, but also in new types of insurance products directly linked to banking operations and covering risks that were traditionally non-transferable to insurance undertakings. Further comments refer to the functions of insurance recourse in relations with banks. However, the main focus of this study is the confrontation of results of those analyses with the phenomenon of directing recourse claims to the entities carrying the actual and final burden of the insurance cost (borrowers). Moreover, practical solutions adopted by credit institutions which involve the treatment of credit risk insurances as payment protection methods and consequently shift the burden of insurance premium onto the borrower have been assessed.
Keywords: bancassurance payment protection insurance insurance of low own contribution bridging loan insurance

Małgorzata Serwach
Obligations of Insurance Broker as Insurance Distributor
The Insurance Distribution Act introduced a wide variety of notions and imposed a number of new statutory obligations, in particular, the definitions of insurance distribution and insurance distributor. The aim of the article is to present the statutory obligations imposed on insurance and reinsurance brokers as insurance distributors. The author points out that these duties can be divided according to different criteria and emphasizes that the broker’s obligations towards the client are the most important in insurance practice. She discusses the duty to analyse client’s needs and requirements, to prepare brokerage recommendation and provide a product card or prepare it if the broker is its creator. Moreover, she discusses the necessity to reveal the nature (and sometimes even the amount) of brokerage remuneration as well as to give the information about the method and procedure of handling claims (so-called claims policy). Having analysed the statutory obligations imposed on the insurance broker,
the author comes to the conclusion that the basic purpose is the protection of clients and their interests. However, there is a concern that some duties might be treated as formal ones to be fulfilled in order to avoid legal liability. Additionally, the obligation of loyalty towards the client may be derived from the duty to keep good faith and perform due diligence.
Keywords: insurance distribution insurance broker  reinsurance broker  statutory obligations product card claims policy brokerage remuneration

Dorota Walerjan
Mandatory Disclosure Rules – Selected Problems
The article deals with issues related to the introduction of provisions concerning mandatory disclosure and tax reporting rules (MDR) in the Polish legal system. Due to the multifaceted nature and level of complexity of these new regulations, the article focuses on those aspects that are most relevant for activities carried out on the insurance market.
Contrary to the common understanding of the concept of a tax scheme, reporting obligations under the MDR include transactions and operations related to tax optimization as well as standard advice or activity, as long as they meet statutory conditions. In addition, the scope of entities responsible for the implementation of the MDR is wide. Apart from the entity that „uses” the scheme, the reporting duties can apply to almost everyone who is professionally involved in the scheme’s development, organization, or implementation.
The first months of the new regulations have shown that interpretation and application are not only time-consuming, but more importantly, burdened with significant risks. Their sources include, firstly, the extremely vague and complicated provisions themselves, and, secondly, the practical considerations related to the possibility of the misinterpretation of facts or of defective assessments in situations where participants have limited knowledge or experience. These risks are of key importance due to the fact that the incorrect application of the MDR regulations can result in penal fiscal sanctions for those responsible for their implementation.
Keywords: MDR tax scheme tax optimisationg tax benefit penal and fiscal liability

Grzegorz Wolak
The Value of a Vehicle upon the Conclusion of the Vehicle Accident and Theft Insurance Contract as the Basis for Determining Compensation.
A Gloss to the Supreme Court’s Judgment of 24 April 2018, V CSK 305/17
In the gloss to the judgment of 24 April 2018, V CSK 305/17, the author welcomed the Supreme Court’s position about the permissibility of a clause in the vehicle accident and insurance contract whereby the vehicle value calculated by the insurer upon the conclusion of the contract shall be the basis to determine compensation in the case of total loss (Article 8241 para. 1 of the Polish Civil Code).
Keywords: vehicle accident and theft insurance total loss the value of the vehicle on conclusion of the contract as the basis for determining the amount of compensation automatem contracting  insurance in assessed value