Numer 3 (88) 2016

Wersją podstawową (referencyjną) czasopisma jest wersja papierowa.

Miesiąc wydania: wrzesień 2016 r.
Numer: 3 (88) 2016

Spis treści:

Artykuły i rozprawyOrzeczenia i glosySprawozdania

  • Prof. dr hab. Marcin Orlicki
    Projektowanie typu ubezpieczenia („produktu ubezpieczeniowego”) według rekomendacji KNF dla zakładów ubezpieczeń dotyczących systemu zarządzania produktem
  • Dr hab. Mariusz Fras
    O dwóch typach umowy ubezpieczenia grupowego
  • Jakub Nawracała
    Odpowiedzialność proporcjonalna ubezpieczyciela w przypadku niedoubezpieczenia mienia
  • Dr Włodzimierz Dzierżanowski
    Ubezpieczenia w Towarzystwie Ubezpieczeń Wzajemnych a przepisy o zamówieniach publicznych
  • Wojciech Łuczka
    Nowe zasady oferowania umów ubezpieczenia z elementem inwestycyjnym w świetle ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej
  • Beata Mrozowska-Bartkiewicz, Piotr Wrzesiński
    Obsługa klienta zakładu ubezpieczeń w systemie FATCA i CRS

  • Jacek Reps
    Przegląd orzecznictwa sądowego z zakresu prawa ubezpieczeń gospodarczych
  • dr hab. Magdalena Szczepańska
    Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z 3 grudnia 2015 r. (III CZP 87/15)

  • oprac. Z. Pawlak-Borsuk
    XIX Kongres Brokerów – „Wychodząc z kryzysu” (Mikołajki, 8–10 czerwca 2016 r.)

Streszczenia artykułów: English Polski

  • Marcin Orlicki
    Projektowanie typu ubezpieczenia („produktu ubezpieczeniowego”) według rekomendacji KNF dla zakładów ubezpieczeń dotyczących systemu zarządzania produktem

Artykuł dotyczy wymogów Komisji Nadzoru Finansowego odnośnie sposobu projektowania typów ubezpieczeń („produktów ubezpieczeniowych”) w sposób odpowiadający potrzebom, oczekiwaniom i interesom klientów wchodzących w skład tzw. „grupy docelowej”. W artykule zostały poddane analizie poszczególne kryteria użyteczności projektowanego typu ubezpieczeń dla klientów z „grupy docelowej”, a także braku użyteczności dla klientów z „antygrupy”. Uzupełnieniem rozważań są uwagi dotyczące mocy wiążącej rekomendacji KNF oraz użytego w nich języka.

Słowa kluczowe: rekomendacje KNF projektowanie typu ubezpieczeń „grupa docelowa” „antygrupa” użyteczność ubezpieczenia ogólne warunki ubezpieczenia

  • Mariusz Fras
    O dwóch typach umowy ubezpieczenia grupowego

Artykuł zawiera analizę zagadnień związanych z typologią ubezpieczeń grupowych. Autor oparł się na siatce pojęciowej wypracowanej w piśmiennictwie obcym. Wskazał na istnienie dwóch typów umów ubezpieczenia grupowego: umowy ubezpieczenia grupowego z przystąpieniem obowiązkowym opartej na konstrukcji umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek oraz kategorię umowy ubezpieczenia grupowego z przystąpieniem dobrowolnym opartą na formule umowy ramowej.

Słowa kluczowe: ubezpieczenie na cudzy rachunek ubezpieczenia grupowe umowa ubezpieczenia grupowego z przystąpieniem obowiązkowym umowa ubezpieczenia grupowego z przystąpieniem dobrowolnym PEICL

  • Jakub Nawracała
    Odpowiedzialność proporcjonalna ubezpieczyciela w przypadku niedoubezpieczenia mienia

Kwestia konsekwencji niedoubezpieczenia dla wysokości odszkodowania (zasada odpowiedzialności proporcjonalnej) ma bardzo istotne znaczenie w praktyce ubezpieczeniowej. W niniejszym artykule autor omawia to zagadnienie dokonując rozróżnienia pomiędzy dwiema metodami obliczania wysokości odszkodowania w przypadku niedoubezpieczenia. Pierwsza z tych metod odnosi proporcjonalne umniejszenie do wyliczenia wysokości odszkodowania. Druga natomiast odnosi proporcjonalne umniejszenie do obliczenia wysokości szkody, stanowiącej podstawę do wyliczenia odszkodowania. Rozróżnienie tych metod jest kluczowe w kontekście oceny dopuszczalności określonych rozwiązań na gruncie przepisów prawa. Autor dokonuje analizy pod tym kątem zarówno w zakresie dopuszczalności stosowania odpowiedzialności proporcjonalnej co do zasady (abstrahując od przepisów dotyczących obrotu konsumenckiego), jak i w obrocie konsumenckim (kwestia klauzul abuzywnych). Autor stoi na stanowisku, że stosowanie odpowiedzialności proporcjonalnej jest generalnie dopuszczalne zarówno w obrocie niekonsumenckim, jak i konsumenckim, jednak pod warunkiem przyjęcia prawidłowej konstrukcji zasady proporcji oraz klarowności postanowień umowy ubezpieczenia i ogólnych warunków ubezpieczenia.

Słowa kluczowe: zasada proporcji odpowiedzialność proporcjonalna odpowiedzialność na pierwsze ryzyko niedoubezpieczenie

  • Włodzimierz Dzierżanowski
    Ubezpieczenia w Towarzystwie Ubezpieczeń Wzajemnych a przepisy o zamówieniach publicznych

Umowa ubezpieczenia to zgodnie z art. 805 § 1 k.c. umowa odpłatna. Umowa odpłatna zgodnie z art. 2 pkt 13 ustawy Prawo zamówień publicznych stanowi zamówienie publiczne, gdy stroną jest podmiot zobowiązany do stosowania przepisów o zamówieniach publicznych. Zgodnie z art. 103 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej do umów ubezpieczenia zawieranych z Towarzystwem Ubezpieczeń Wzajemnych przez podmioty będące członkami tego towarzystwa, nie stosuje się przepisów o zamówieniach publicznych. Przepis ten wskazuje na nieograniczony i niezwiązany z wartością zamówienia zakres wyłączenia stosowania przepisów o zamówieniach publicznych. Autor rozważa, czy przepis ten jest zgodny z przepisami prawa unijnego i ustawy o zamówieniach publicznych.

Słowa kluczowe: umowa ubezpieczenia Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych zamówienie publiczne zamówienia in house

  • Wojciech Łuczka
    Nowe zasady oferowania umów ubezpieczenia z elementem inwestycyjnym w świetle ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej

Celem artykułu jest podsumowanie zmian w przepisach prawa, które mają wpływ na sposób oferowania umów ubezpieczenia z elementem inwestycyjnym. Główna część artykułu koncentruje się na zmianach wynikających z ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, w szczególności dotyczących ankiety potrzeb klienta, jako jednego z najistotniejszych narzędzi służących oferowaniu produktów inwestycyjnych w sposób świadomy i zrozumiały dla klienta. W tej mierze autor zawarł również rozważania na temat potencjalnej odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń w przypadku naruszenia powyższego wymogu. Pokrótce przedstawiono także zmiany wynikające z rekomendacji KNF oraz wspomniano o rozporządzeniu PRIIP i dyrektywie IDD. Artykuł zawiera próbę oceny, jak nowe regulacje wpłyną na sposób oferowania umów ubezpieczenia z elementem inwestycyjnym.

Słowa kluczowe: umowa ubezpieczenia z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym dystrybucja ubezpieczeń Wypłacalność II produkt ustrukturyzowany polisolokata ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej

  • Beata Mrozowska-Bartkiewicz, Piotr Wrzesiński
    Obsługa klienta zakładu ubezpieczeń w systemie FATCA i CRS

Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA)  to amerykańska ustawa wydana przez International Revenue Service (IRS), będący amerykańskim podmiotem odpowiedzialnym za pobór podatków oraz regulacje kwestii podatkowych na terenie USA. Celem ustawy jest przeciwdziałanie unikaniu płacenia podatków przez podatników będących rezydentami podatkowymi USA, którzy zdecydowali się na inwestycje środków finansowych na zagranicznych rachunkach bankowych i inwestycyjnych. System FATCA zobowiązuje zagraniczne instytucje finansowe do realizacji obowiązków sprawozdawczych dotyczących inwestycji klientów, będących rezydentami podatkowymi USA. Niedochowanie tego obowiązku łączy się z dotkliwymi konsekwencjami finansowymi dla tych instytucji. Na systemie FATCA wzorował się prawodawca europejski, opracowując Common Reporting Standards (CRS). Polscy ubezpieczyciele, tak jak i inne instytucje finansowe na całym świecie, ze względu na amerykańskie ustawodawstwo, zostały zobowiązane do wdrożenia procedur związanych z funkcjonowaniem systemu weryfikacji posiadaczy rachunków finansowych. W ślad za umową ze Stanami Zjednoczonymi zostały przyjęte polskie regulacje prawne. W rezultacie powiększył się zakres obowiązków ubezpieczycieli, co ma istotny wpływ na proces obsługi klientów, a także przekazywanie im informacji o celu gromadzenia dotyczących ich danych. FATCA ma przede wszystkim zastosowanie do umów ubezpieczenia na życie o charakterze inwestycyjnym oraz rentowych i każdy klient posiadający te umowy podlega procesowi weryfikacji, co wiąże się z obowiązkiem złożenia przez niego oświadczeń, a nawet dokumentacji uzupełniającej. W artykule przedstawiono podstawowe mechanizmy i procedury, jakie wdrożyły zakłady ubezpieczeń, a także skutki, w tym o charakterze cywilnoprawnym, w stosunku do podlegających weryfikacji umów ubezpieczenia w przypadku niedostosowania się klientów do przekazania wymaganych informacji.

Słowa kluczowe: FATCA CRS amerykański rachunek raportowany polski rachunek raportowany amerykański rezydent podatkowy procedura identyfikacji rachunków finansowych

  • Marcin Orlicki
    Insurance Type (Insurance Product) Design Pursuant to the PFSA’s Recommendations for Insurance Companies about Product Management System

This article is devoted to the requirements of the Polish Financial Supervision Authority (KNF) related to the method of insurance type (‚insurance product’) design in a manner suited to the needs, expectations and interests of the customers constituting the so-called ‚target group’. Moreover, the individual criteria of the usefulness of the proposed type of insurance for the target group clients, as well as the lack of general interest for the ‚anti-group’ customers have been analysed in the text. The considerations have been supplemented by the commentaries about the binding force of the PFSA’s recommendations and a language used in them.

Keywords: PFSA’s recommendations insurance type design ‚target group’ ‚anti-group’ usefulness of insurance general insurance conditions

  • Mariusz Fras
    About the Forms of a Group Insurance Contract

The present article contains an analysis of issues related to the typology of group insurance.The text is based on the conceptual framework elaborated in foreign literature.The existence of two types of group insurance contracts has been indicated, namely: a contract of group insurance with compulsory participation based on a construction of a contract of insurance on someone else’s account and a category of a group insurance contract with  voluntary accession based on the formula of a framework agreement.

Keywords: insurance on someone else’s account group insurance group insurance contract with compulsory participation group insurance contract with voluntary participation

  • Jakub Nawracała
    Insurer’s Proportional Liability in Case of Property Underinsurance

The question of consequences of underinsurance for the amount of compensation (the principle of proportional liability) is of utmost importance  for insurance practice. In this article the author discusses this issue by making a distinction between two methods of calculating compensation in the event of underinsurance. The former method applies proportional reduction to the determination of the amount of compensation. The latter one refers proportional reduction to the amount of damage, being the basis for the calculation of compensation. The differentiation between these methods is crucial in the context of the assessment of the admissibility of specific solutions under the law. The author analyses the issue, both in terms of the admissibility of the application of the proportional liability as a general rule (apart from the provisions regulating consumer market), as well as in the consumer market  (the question of abusive clauses).  According to him,  the application  of proportional liability is generally acceptable both in the course of non-consumer as well as consumer trading, provided that the appropriate construction of proportional principle is adopted and the provisions of the insurance contract and the general insurance conditions are clear.

Keywords: the principle of proportion proportional liability liability for the first risk underinsurance

  • Włodzimierz Dzierżanowski
    Insurance in a Mutual Insurance Company and the Public Procurement Regulations

The insurance contract is a paid contract in accordance with Art. 805 § 1 of the Civil Code. Under Article 2 section 13 of the Public Procurement Act the contract for pecuniary interest  is a public contract, when a party is obliged to apply the public procurement regulations. According to Article 103 of the Insurance and Reinsurance Activity Act the provisions on public procurement do not apply to insurance contracts concluded with a mutual insurance society by entities being members of this company. This regulation indicates that  the scope of the exclusion of the application of the public procurement rules is unlimited and unbound to the value of the contract. The author considers whether this provision is compatible with the EU legal regulations  and the Public Procurement Act.

Keywords: insurance contract mutual insurance company public procurement in-house orders

  • Wojciech Łuczka
    New Rules of Offering Insurance-Based Investment Products in the Light of the Insurance and Reinsurance Activity Act

The purpose of the article is to summarize the recent and forthcoming changes to the provisions of law, which have an impact on the manner in which insurance-based investment products are offered. The main part of the text is focused on changes resulting from the Act dated September 11, 2015 on insurance and reinsurance activity, in particular those relating to a client needs questionnaire, being one of the most important instruments aimed at offering insurance-based investment products in a transparent and comprehensible for the client way. Apart from changes to the Act on insurance and reinsurance activity, the article includes information on modifications following the Polish Financial Supervision Authority’s recommendation on product adequacy and system of product management, other developments in regulatory environment, as well as European legal acts, such as PRIIP regulation and a new Directive on insurance distribution.  The text also contains an attempt to analyse the influence of new regulations on the way of offering insurance-based investment products.

Keywords: insurance contract with capital investment fund insurance distribution Solvency II structured product unit-linked product Insurance and Reinsurance Activity Act

  • Beata Mrozowska-Bartkiewicz, Piotr Wrzesiński
    Insurance Customer Service in FATCA and CRS System

The Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA) is a United States federal law adopted by the U.S. government agency, the Internal Revenue Service (IRS) responsible for tax collection and tax law enforcement. The purpose of FATCA is to prevent tax evasion by taxpayers who are tax residents in the US and invested funds in foreign financial institutions. FATCA requires Foreign Financial Institutions (FFI) to fulfill reporting obligations regarding investments of the clients who are US tax residents. Failure to comply with the FATCA obligations entails severe consequences for financial institutions – deduction of profits derived from US investments. The European legislator based Common Reporting Standards (CRS) on the concept of the US FATCA system. Polish insurers, as well as other financial institutions worldwide, due to the FATCA regulation, were obliged to implement procedures and processes to verify financial account holders. Following the agreement with the United States, appropriate regulations were adopted in Poland. As a result, obligations of insurers have been expanded, which has a significant impact on customer service processes, as well as the provision of information on the purpose of the data collection.  FATCA is mainly applicable to investment and pension life insurance contracts. FATCA provides that any customer who is party to this type of contract is subject to verification, which entails the obligation to submit FATCA statements together with appropriate, complementary documentation.

Keywords: FATCA CRS American reported account Polish reported account American tax resident procedure for identification of financial accounts